Pęknięcie zęba nie zawsze wygląda tak samo. Czasami podczas jedzenia odłamuje się wyraźny fragment korony, ale zdarza się również, że uszkodzenie jest niemal niewidoczne. Pacjent odczuwa wtedy jedynie krótkotrwały ból podczas nagryzania, nadwrażliwość na zimne napoje albo ma wrażenie, że z zębem „coś jest nie tak”.
Takie objawy łatwo zignorować, zwłaszcza jeżeli szybko mijają. Problem w tym, że niewielkie pęknięcie może z czasem się powiększać, a sposób leczenia zależy między innymi od tego, jak głęboko sięga uszkodzenie.
Dlaczego zęby pękają?
Szkliwo jest bardzo wytrzymałą tkanką, jednak każdego dnia zęby poddawane są znacznym obciążeniom. Do pęknięcia może dojść podczas nagryzania bardzo twardego produktu, w wyniku uderzenia albo wypadku.
Ryzyko może być większe również w przypadku zębów mocno osłabionych przez rozległe wypełnienia czy wcześniejsze leczenie. Dodatkowym obciążeniem jest zaciskanie i zgrzytanie zębami, szczególnie jeśli odbywa się regularnie.
Nie zawsze więc występuje jeden konkretny moment, w którym pacjent orientuje się, że ząb został uszkodzony.
Jakie objawy może dawać pęknięty ząb?
Jednym z bardziej charakterystycznych sygnałów jest ból podczas nagryzania pokarmu. Może pojawiać się tylko w określonej pozycji lub w chwili zwalniania nacisku.
Innym symptomem jest zwiększona reakcja na zimno, ciepło lub słodkie produkty. Jeżeli odłamie się część zęba, językiem można czasem wyczuć ostrą albo nierówną krawędź.
Trudność polega na tym, że objawy nie zawsze są stałe. Ząb może przez kilka dni nie sprawiać problemów, aby później ponownie reagować podczas jedzenia. Brak ciągłego bólu nie oznacza więc automatycznie, że uszkodzenie jest niegroźne.
Co zrobić bezpośrednio po uszkodzeniu?
Jeżeli doszło do widocznego odłamania fragmentu zęba, warto zachować odłamany fragment, jeśli jest to możliwe, i możliwie szybko skontaktować się ze stomatologiem.
Do czasu wizyty najlepiej nie obciążać uszkodzonej strony podczas gryzienia. Należy również zachować ostrożność przy bardzo gorących i zimnych produktach, jeśli powodują nadwrażliwość.
Nie powinno się natomiast samodzielnie próbować wygładzać, sklejać czy w inny sposób naprawiać uszkodzonego zęba.
Sposób leczenia zależy od zakresu pęknięcia
Nie każde pęknięcie wymaga takiego samego postępowania. Jeżeli uszkodzenie jest niewielkie i obejmuje tylko zewnętrzną część zęba, czasami możliwa jest jego odbudowa materiałem kompozytowym.
Przy większej utracie tkanek konieczne może być zastosowanie rozwiązania protetycznego pozwalającego odbudować kształt i funkcję zęba.
Jeżeli uraz sięgnął głębiej i doszło do uszkodzenia miazgi, sytuacja może wymagać leczenia endodontycznego. W najbardziej rozległych przypadkach lekarz ocenia również, czy dany ząb można zachować.
Właśnie dlatego samo obejrzenie zęba w lustrze nie pozwala wiarygodnie określić skali problemu.
Diagnostyka ma znaczenie również wtedy, gdy pęknięcia nie widać
Część uszkodzeń jest trudna do zauważenia gołym okiem. Stomatolog podczas badania może ocenić reakcję zęba, stan wypełnień oraz miejsce występowania dolegliwości. W uzasadnionych przypadkach diagnostyka może zostać poszerzona o badania obrazowe.
Jeżeli potrzebna jest ocena uszkodzonego zęba, informacje dotyczące zakresu leczenia dostępnego w krakowskiej klinice można znaleźć na stronie Vita Medical.
Najważniejsze jest jednak to, aby nie odkładać wizyty wyłącznie dlatego, że dolegliwości nie są bardzo silne.
Czy każdy pęknięty ząb da się uratować?
Nie da się odpowiedzieć na to pytanie bez zbadania konkretnego przypadku. Duże znaczenie ma położenie pęknięcia, jego głębokość, stan miazgi i ilość zdrowych tkanek, które pozostały.
W wielu sytuacjach istnieją możliwości odbudowy zęba. Im wcześniej jednak zostanie oceniony jego stan, tym łatwiej zaplanować odpowiednie postępowanie.
Problem może stać się bardziej skomplikowany, jeżeli pacjent przez długi czas gryzie uszkodzonym zębem i pęknięcie stopniowo się pogłębia.
Ból nie powinien być jedynym kryterium
W stomatologii brak silnego bólu nie zawsze oznacza brak problemu. Dotyczy to także pękniętych i odłamanych zębów.
Jeżeli po uderzeniu, nagryzieniu twardego produktu lub bez wyraźnego powodu pojawia się ból podczas gryzienia, zwiększona nadwrażliwość albo zauważalna zmiana kształtu zęba, warto skontrolować jego stan.
Niewielkie uszkodzenie rozpoznane odpowiednio wcześnie może wymagać zupełnie innego postępowania niż pęknięcie, które przez wiele miesięcy pozostawało bez leczenia.
